Weet jij nog waar je was op 20 september vorig jaar? Ik wel. Ik zat in mijn zetel TV te kijken en voelde me eerst lichtjes misselijk en daarna zwaar opstandig worden. Ongemak dat wel vaker opborrelt bij het zien van David-versus-Goliath-onrecht.
Dit keer toonde mijn beeldscherm het Olympisch Stadion van Tokio waar Nafi Thiam zich terugtrok uit de zevenkamp op het WK atletiek. Onze drievoudig Olympisch kampioene, die de dag ervoor nog als grote favoriet aan de start was verschenen, moest nu met tranen in de ogen de pers te woord staan. Nog een dag erna postte ze een foto op Instagram. Op de piste, in officieel uniform. Voorovergebogen. Moe. Ze schreef: “This will take a while to digest. But I’ll be back.”
Onder dat beeld stroomden de reacties binnen. “Het hele land staat achter je”, schreef iemand. “Het is immens moedig je droom te stoppen om respect af te dwingen. Je zal sterker terugkomen.” Team Belgium schreef: “Weet dat je de grootste inspiratie bent voor ons en voor alle generaties na ons.” En Elodie Ouédraogo, die Nafi op de cover van deze ELLE zette, schreef drie woorden: “We love you.”
Die post was het voorlopige kookpunt van een conflict dat al even smeulde tussen Nafi en de Belgische atletiekfederatie. Een conflict over een document dat gepresenteerd werd als een gedragscode maar dat onwettig bleek, over beeldrechten, over een kinesist die geen accreditatie kreeg, over een voorkamp waar ze niet welkom was. Maar het was ook meer dan dat. Het was de zure nasleep van iets waar Nafi al jaren tegen vocht: een groter mechanisme dat verwacht dat atleten functioneren als robots, dat hun rechten als te verwaarlozen details beschouwt, en dat hard terugslaat wanneer het z’n zin niet krijgt.
De Nafi Thiam die ik voor dit gesprek recht in de ogen mag kijken is onze grootste kampioene ooit. Ze is de enige zevenkampster in de wereldgeschiedenis die drie opeenvolgende Olympische titels won: Rio in 2016, Tokio in 2020 en Parijs in 2024. Ze is daarnaast tweevoudig wereldkampioene, drievoudig Europees kampioene, houdster van het wereldrecord in de vijfkamp indoor, en won tien keer de Gouden Spike, de prijs voor de beste Belgische atlete van het jaar. Op haar achttiende vestigde ze het wereldrecord bij de junioren. Op haar eenentwintigste was ze de jongste Olympisch kampioene ooit in de zevenkamp. Haar beste score — 7.013 punten — plaatst haar in het exclusieve gezelschap van vrouwen die ooit de grens van 7.000 punten overschreden. Er zijn er in de hele sportgeschiedenis maar vier. Nafi Thiam is dus de grootste Belgische atleet aller tijden. En ze doet amper pers, laat staan shoots. Maar voor het magazine waar haar fellow Olympian aan het hoofd staat maakt ze graag een uitzondering. Twee gouden medaillewinnaars in de belangrijkste posities aan beide kanten van dit blad: ik denk dat we weer een unicum in handen hebben.
Ik had me voorbereid op een redelijk gesloten gesprek. En dat zou ik haar niet kwalijk genomen hebben. Maar wat volgde was het tegenovergestelde. Een lange conversatie waarin ze kalm, gedreven en helder vertelt over alles: over de confituur die haar eerste winst alleen maar beter maakte, de ongelukkige cyborg – want helemaal machine, dat kan natuurlijk niet – die ze in Tokio was geworden, de moed die het kostte om haar ketenen te doorbreken en de ongelooflijke opluchting die daarop volgde. Maar ze praat ook heel duidelijk over het systeem dat ze vastbesloten is te veranderen. She said she’ll be back, remember?
Op mijn eenentwintigste werd ik Olympisch kampioene, zonder veel besef van wat er nog zou kunnen komen
Laten we eerst beginnen met nieuwe en goede herinneringen. Hoe was deze shoot voor jou?
Heel fijn, echt tof. Ik was ook heel blij toen ik Marie Wynants als fotograaf zag staan, daar was ik echt enthousiast over. En ik vond de styling geweldig.
Elodie vertelde me dat je heel veel eigen input had. Kan je daar iets over vertellen?
Ik hou van mode, maar ik doe niet zo heel veel fotoshoots. Ik krijg wel aanvragen, maar een hele dag shooten valt moeilijk te combineren als topsporter die veel in het buitenland traint. Dus meestal moet ik weigeren. Maar ik wilde al een tijdje iets doen samen met Elodie, en ik had haar al de mood gestuurd van wat ik zou willen. Het kapsel was heel belangrijk voor mij. Ik had een heel precies idee van wat ik wilde.
Wat was voor jou de intentie erachter?
Ik wilde iets dat op mij leek. Haar is daar een heel, heel belangrijk deel van. Ik draag heel vaak braids, dat is mijn favoriete kapsel, dus ik wilde vlechtjes maar dan specialer. Axelle Manguila Husikama is een geweldige haarstyliste in Brussel en haar werk is ongelooflijk. Het was de eerste keer dat ik bij haar ging. We hebben ook foto’s gemaakt met een pruik, en iedereen was heel enthousiast. Maar voor mij was dat meer als een kostuum dat ik aantrok. Het is mooi, maar het voelde niet honderd procent als mezelf.
Voor ons is haar iets dat zo belangrijk is, al van toen we klein waren. Je moet daar echt je eigen weg in afleggen. Ook de struggle ermee. Zoals de zoektocht naar technieken en producten die voor social media amper beschikbaar waren.
Absoluut. Ik denk dat ieder van ons een eigen relatie en een eigen verhaal heeft met onze haren. Bij mij was het een lange weg. Ik wist niet hoe ik voor mijn haar moest zorgen toen ik opgroeide en ik deed vanalles om het steil te krijgen, ik vond mijn haar niet mooi. Het heeft echt lang geduurd voor ik het ten volle geaccepteerd heb en er effectief van ben gaan houden. Ik heb ook pruiken en weaves gedragen, van tijd tot tijd, maar dat is niet waar ik me het meest comfortabel in voel. Daarom wilde ik braids, omdat ik me daar het meest mezelf in voel.
© Marie Wynants
En dan waren er je Olympische medailles. Die een prominente plek kregen in de shoot. Je noemt dat een cadeau aan jezelf.
Eigenlijk is daar het hele idee begonnen. Ik wilde mooie foto’s met mijn medailles. (Lacht) Zoals een familiefoto, weet je. Over twintig, dertig jaar wil ik die kunnen bekijken en niet alleen dat clichébeeld hebben van die medailles rond de nek in je competitiekledij. Dus zo zijn de gesprekken begonnen, en ik ben blij dat we dat in de shoot konden integreren.
Laten we even terugspoelen. Wanneer begon het allemaal? Op welk moment wist je: atletiek is iets voor mij.
Ik denk dat het op verschillende momenten duidelijk werd. Ik begon met atletiek toen ik zes of zeven was. Mijn mama wilde dat ik en mijn één jaar jongere broer een sport uitkozen. Ze had zelf atletiek gedaan toen ze jonger was, dus ze zei: wil je dat ook proberen? En ik zei oké. Het was winter toen we begonnen, dus het was het seizoen van de cross. Lopen in de modder, buiten, koud. Niet echt mijn ding. Maar in mijn allereerste wedstrijd won ik een potje confituur. En ik ben altijd al een snoepkous geweest, dus ik dacht: “Oké, ik heb gewonnen én ik heb een zoete snack gekregen. This is great! Ik moet meer wedstrijden doen, wie weet wat haal ik nog binnen.” Dat was letterlijk mijn eerste motivatie: eten. (Lacht) Ik deed ook basketbal ernaast, maar atletiek was altijd mijn eerste liefde. En ik genoot ervan om alles te doen en uit te proberen. Normaal specialiseer je je rond je dertiende, veertiende. Je kiest voor hoogspringen of de 400 meter. Maar ik was overal goed in, dus zo kwam ik vanzelf terecht bij de meerkamp. Op mijn zestiende deed ik mijn eerste internationaal kampioenschap, bij de jeugd. Op mijn achttiende behaalde ik het wereldrecord bij de junioren en kwalificeerde ik me voor het WK bij de senioren. En dan ging het eigenlijk heel snel. Het jaar erna had ik mijn eerste seniorenmedaille op het EK, en toen werd het effectief mijn job. Ik kreeg contracten en ik begon betaald te worden. En op mijn eenentwintigste werd ik Olympisch kampioene, zonder veel besef van wat er nog zou kunnen komen.
21. Ik wil daar even bij stilstaan, want dat is zo jong om de grootste sporttitel ter wereld te winnen. Heb je ervan kunnen genieten, of ging alles te snel?
Alles is veranderd sinds die eerste titel. Toen ik in Rio aankwam stond ik aan het begin van mijn carrière. Niemand keek naar mij, er werd niets verwacht. Ik kon mijn wedstrijd doen zonder druk. Sport was nog gewoon leuk: ik train hard, ik geef alles, en ik krijg de kans om naar kampioenschappen te gaan. Maar zodra je begint te winnen en mensen beginnen naar je te kijken, komt er enorm veel druk bij — niet alleen op de piste maar ook daarnaast. Je zit onder een vergrootglas. Ik herinner me dat mensen van het Belgische team me in Rio al zeiden: je gaat zien, je hele leven gaat nu veranderen. En ik dacht: maar ik wíl niet dat het verandert…
Lees het volledige interview in het aprilnummer van ELLE, nu verkrijgbaar.
