Eindeloze dagen waarop je blijft glimlachen terwijl je baarmoeder overhoop ligt, tampons die om de vijf uur moeten worden vervangen (in het beste geval), nachten die worden ingekort door opvliegers… En te midden van dat alles actief en productief blijven alsof er niets aan de hand is. Die talloze kleine aanpassingen die we met ons lichaam afspreken, hebben voortaan een naam: de ‘biologische last’.
Het gaat niet om een medische diagnose op zich, maar om een term die eindelijk een naam geeft aan een realiteit waarover al te vaak wordt gezwegen. Ja, bepaalde fysiologische kenmerken kosten ons niet alleen energie, maar ook tijd en geld. Van de eerste menstruatie tot de menopauze, en voor sommigen ook de zwangerschap of het postpartum. Een optelsom van kleine dingen die uiteraard van persoon tot persoon verschilt, maar één gemeenschappelijk kenmerk heeft: ze werden altijd als vanzelfsprekend beschouwd.
Over de kostprijs van menstruatieproducten wordt vaak gesproken, maar wie heeft het over de mentale prijs?
De prijs? Iets meer dan een pak tampons
Neem alleen al de menstruatie. Volgens de WHO heeft meer dan twee op de drie menstruerende personen pijn tijdens de menstruatie. Bij sommigen blijft die pijn mild, bij anderen maakt ze het dagelijkse leven een stuk moeilijker. Uit een Zweedse studie die in 2025 werd gepubliceerd, blijkt dat bijna één op de vijf bevraagde meisjes van 16 tot 19 jaar tijdens elke cyclus school mist door menstruatieklachten. Over de kostprijs van menstruatieproducten wordt vaak gesproken, maar wie heeft het over de mentale prijs?
Want de biologische last beperkt zich (verrassing!) niet tot uitgaven. Je moet ook vooruitdenken, plannen en soms afzeggen. Om nog maar te zwijgen van medische consultaties wanneer de pijn je dagelijkse functioneren belemmert. In België wees het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg in 2024 nog op de tekortkomingen in de behandeling van endometriose, een aandoening die nochtans ongeveer één op de tien menstruerende personen treft.
Een leven lang onderhandelen
Dan is er de zwangerschap. Na de bevalling is het lichaam niet noodzakelijk meteen klaar. Bloedverlies, ook wel lochia genoemd, kan tot zes weken aanhouden. Soms komen daar pijn, urineverlies, problemen met het fysieke herstel of de veranderingen door borstvoeding bij. Al die realiteiten vragen tijd, zorg, aangepaste producten en dus ook een budget. Toch blijven het maar al te vaak onderwerpen die alleen worden besproken binnen groepen vrouwen die ermee te maken krijgen.
Enkele decennia later volgt de perimenopauze. Opvliegers, slapeloosheid, concentratieproblemen. Ook hier doorlopen sommige vrouwen deze periode zonder grote moeilijkheden, terwijl het professionele en persoonlijke leven van anderen ernstig wordt verstoord. De WHO wijst er bovendien op dat deze symptomen meerdere jaren kunnen aanhouden.
Het lichaam uit de privésfeer halen
We kiezen niet voor al deze fysiologische verschijnselen, maar de manier waarop de samenleving ermee omgaat, is geen onvermijdelijk gegeven. In 2026 herinnerde het Belgische Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen eraan dat menstruatiearmoede bij ons nog altijd bestaat, ondanks beperkte inspanningen zoals de verlaging van de btw op menstruatieproducten. Sciensano benadrukt dan weer dat vrouwen nog steeds onvoldoende vertegenwoordigd zijn in medisch onderzoek en dat hun symptomen vaker worden onderschat dan die van mannen.
Daarom is het nuttig om deze last een naam te geven. Zo wordt de kwestie zichtbaar en tastbaar: waarom blijven we deze beperkingen als strikt individuele problemen beschouwen? Het is uiteraard niet de bedoeling om het leven van vrouwen te herleiden tot een opeenvolging van hormonale ongemakken. Niet iedereen doorloopt dezelfde fases of ervaart ze even intens. Maar de kloof blijft enorm tussen een lichaam dat soms extra aandacht nodig heeft en een samenleving die beschaamd wegkijkt. En die achterstand is niet biologisch, maar politiek.