We slapen slechter, maar investeren er tegelijk meer tijd, geld en energie in dan ooit. TikTok noemt het sleepmaxxing: een aaneenschakeling van hacks, gadgets, supplementen en rituelen waarmee we onze nachtrust optimaliseren. Maar is die drang naar controle niet precies wat mensen wakkerhoudt?
Die fixatie heeft een complete industrie opgestuwd. In de VS wordt de sleep tech-markt vandaag op meer dan 29 miljard dollar geschat, een bedrag dat fors blijft stijgen. National Geographic voorspelt zelfs de opkomst van slaaptoerisme waar rituele slaapweken in de Malediven en VR-droomkamers in Londen voorbeelden van zijn. Rust wordt dus een luxeproduct.
Sleepmaxxing op TikTok
Sleepmaxxing begon onschuldig: een verzwaard deken, een aromatische spray, een kop thee voor bed. Daarna ging het mis. Het internet staat vol mensen die met tape over hun mond, oogmaskers, neustrips en een magnesium mocktail naar bed gaan. Niet iedereen ziet er nog even ontspannen uit.
Volgens VeryWellHealth komt dat omdat slaap een van de weinige restanten is van zelfcontrole. “Sleepmaxxing is een manier om welzijn te beheren,” zeggen hun experts. “Maar de fixatie op perfecte slaap creëert net extra stress.”
Ironisch genoeg blijkt Gen Z meer te slapen dan andere generaties, maar voelen zich sneller tekortschieten als hun slaapdata ‘niet klopt’. Dr. Jag Sunderram ziet hoe dat misloopt: “De obsessie met slaapdata kan slaapproblemen uitlokken. Mensen raken onnodig angstig wanneer hun tracker aangeeft dat de slaap ‘niet goed genoeg’ was.”
Het effect heet orthosomnia. Slapen lukt niet meer omdat je het té goed wilt doen.
De zin en onzin van slaapgadgets
Intussen gaat het in sleep tech-land steeds verder. Zo kan je bijvoorbeeld dankzij Amazon slapen op een matrashoes die je hartritme meet, je lichaamswarmte reguleert én zichzelf synchroniseert met de cloud. Tenminste, tot die even crasht en gebruikers half rechtop in een ijskoude slaapstand vast komen te zitten, zoals The Atlantic onlangs beschreef. Dat type incidenten tonen hoe absurd de technologie is die binnen wist te dringen in het enige aspect van ons leven dat van nature níét high-tech hoeft te zijn. Slaapwetenschapper Merijn van de Laar bevestigt aan Een Vandaag: “Slaap laat zich niet controleren. Hoe meer je probeert te sturen, hoe verder je ervan af raakt.”
Wat met meer klassieke trackers? Slaapexpert Shalini Paruthi is voorzichtig: “Wearables meten redelijk wanneer je in slaap valt en wakker wordt, maar veel minder goed wat er tussenin gebeurt.”
En dan is er nog mond taping. Dr. Nidhi Kumar noemt het simpelweg onveilig: “Het kan gevaarlijk zijn, zeker bij mensen die gevoelig zijn voor angst, snurken of zuurstoftekort.”
Slaapproblemen in België
Volgens KU Leuven krijgt 1 op 3 Belgen te maken met slaapproblemen. Dat cijfer is hoger dan in veel buurlanden. Een deel daarvan is tijdelijk – stress, een ingrijpende gebeurtenis, jetlag – maar een ander deel blijft hangen.
Nog opvallender uit die studie: 1 op 10 Belgen neemt elke dag een slaapmiddel. Daarmee is ons land koploper in Europa. Medicatie kan tijdelijk helpen, maar is geen structurele oplossing. En hoe meer middelen je inzet om te slapen, hoe groter de kans dat slapeloosheid een dag- én nachtprobleem wordt.
Moet je echt 8 uur slapen?
We blijven acht uur slaap als norm zien, maar dat is een hardnekkige misvatting. Volgens slaaponderzoek van KU Leuven varieert de biologische slaapbehoefte van vier tot elf uur, afhankelijk van genetica, leeftijd en omgeving. Zelfs geografie speelt een rol. Mensen slapen korter aan zee, langer in de bergen. Ons lichaam kijkt zelden naar exacte cijfers.
Dr. Thomas Tolbert adviseert in Very Well Health: “Als je je goed voelt overdag, negeer dan gerust een tracker die zegt dat je nacht niet perfect was.” Onze slaapkwaliteit is dus geen KPI, en al zeker geen wedstrijd.
Supplementen en tools als ondersteuning
Wie met experts spreekt, merkt vooral hoe weinig gedoe er eigenlijk nodig is. Een vaste bedtijd, een kamer die niet te warm staat, ochtendlicht en beweging overdag. Extra hulpmiddelen zoals supplementen zijn op zich niet het probleem. Het wordt pas lastig wanneer ze een voorwaarde worden om te kunnen slapen. Enkele vaak gebruikte voorbeelden:
Melatonine
Werkt goed voor ritmeproblemen, jetlag en onregelmatige uren. Niet ideaal als dagelijks slaapmiddel.
Magnesium
Kan helpen bij spanning, onrust en ontlading aan het einde van de dag. Vooral magnesiumglycinaat of -L-threonaat wordt gebruikt. Effect verschilt per persoon, maar ontspanning heeft op zichzelf al waarde.
Kruidenpreparaten
Valeriaan, passiebloem, kamille of citroenmelisse zijn mild rustgevend en werken vooral goed als ritueel dat geen prestatiedruk creëert.
Zachte hulpmiddelen
Oordoppen, oogmaskers, rood licht- of sunset-lampen, ademhalingsoefeningen. Alles wat de omgeving rustiger maakt, past perfect in een realistisch slaapplan.
Wanneer je medische hulp nodig hebt
Soms blijft slapeloosheid hardnekkiger dan een reeks slechte nachten. Als je wekenlang niet de rust vindt die je nodig hebt, overdag nauwelijks functioneert, steeds vroeger wakker wordt of merkt dat angst of stress je hele nachtritme onderuit haalt, is het verstandig om professionele hulp in te schakelen.
Maar de beste inzichten uit recente onderzoeken zijn dus verrassend simpel. Gadgets, supplementen en rituelen kunnen deel uitmaken van een rustgevende avond, zolang ze geen voorwaarden worden. Alles wat dat ondersteunt, van magnesium tot oordoppen, is welkom. Alles wat de druk verhoogt, laat je beter liggen.
