De Japanse kunstenaar Yayoi Kusama, bekend van haar eindeloze stippen, pompoenen en hypnotiserende spiegelkamers, is overleden. Ze werd 97. Haar werk veranderde niet alleen de hedendaagse kunst, maar vond ook opvallend makkelijk zijn weg naar mode en popcultuur.
Yayoi Kusama overleed op 14 augustus in een ziekenhuis in Tokio. Haar overlijden werd op 27 augustus bekendgemaakt door haar studio en museum. Opvallend: tot haar laatste dagen bleef Kusama schilderen.
Dit bericht op Instagram bekijken
Wie Kusama vooral kent van de rijen voor haar Infinity Mirror Rooms, de gigantische gestippelde pompoenen of haar samenwerking met Louis Vuitton, ziet slechts het laatste hoofdstuk van een carrière die zich over ruim zeventig jaar heeft uitgestrekt. De in 1929 geboren kunstenaar trok in 1957 naar New York en maakte er deel uit van de avant-gardescene met schilderijen, sculpturen, performances en anti-oorlogsacties. Repetitie werd haar visuele taal, gevoed door de hallucinaties die ze al sinds haar kindertijd ervoer. Kunst beschreef ze zelf als iets wat haar hielp overleven.
Dit bericht op Instagram bekijken
De internationale erkenning kwam niet meteen. Kusama werkte jarenlang buiten de grote spotlights van een kunstwereld die in de jaren zestig vooral door mannen werd gedomineerd. Pas veel later groeide ze uit tot een van de bekendste kunstenaars ter wereld. Haar spiegelinstallaties werden museumblockbusters en op de kunstmarkt haalden haar werken miljoenenbedragen. Dat social media haar visuele universum vervolgens tot ideale selfie-achtergrond bombardeerde, maakte haar bekend bij een generatie die misschien nog nooit van minimalisme of performancekunst had gehoord.
Yayoi Kusama’s Infinity Mirror Rooms. AFP
Ook de mode pikte Kusama’s beeldtaal graag op. Ze zag mode en kunst zelf nooit als strikt gescheiden disciplines en maakte al vroeg haar eigen kleding. Haar bekendste crossover kwam er met Louis Vuitton, waarmee ze in 2012 en opnieuw in 2023 samenwerkte. Handtassen, kleding, etalages en zelfs volledige gevels kregen toen haar karakteristieke stippen en felle kleuren.
Fondation Louis Vuitton
Toch zou het Kusama tekortdoen om haar nalatenschap te reduceren tot polkadots en Instagramhits. Achter dat onmiddellijk herkenbare beeld zit een oeuvre over angst, oneindigheid, obsessie en het verdwijnen van het individu. Dat haar kunst uiteindelijk óók op een Louis Vuitton-tas belandde, zegt vooral iets over hoe ver haar invloed reikte.
Wie haar werk binnenkort wil zien, hoeft trouwens niet naar Japan. Op 11 september opent in het Stedelijk Museum Amsterdam een grote overzichtstentoonstelling met ruim zeventig jaar Kusama, van schilderkunst en sculptuur tot mode en installaties. De expo loopt tot 17 januari 2027 en krijgt na haar overlijden onvermijdelijk een andere lading.
