Achter deze zoveelste new age-term schuilt een vrij herkenbare situatie, namelijk die van seks blijven hebben terwijl de zin gaandeweg verdwenen is. Niet één keer omdat je moe bent, maar vaak genoeg om seks eerder te ervaren als een taak die je moet afvinken dan als iets waarvan je geniet.

Een ‘seksuele burn-out’ is geen erkende medische diagnose en het wetenschappelijk onderzoek ernaar staat nog maar in de kinderschoenen. Voorlopig dient de term vooral om te benoemen wat sommige seksuologen tijdens consultaties vaststellen: mensen die uit gewoonte seks blijven hebben, om hun relatie in stand te houden, hun partner tevreden te stellen of omdat ze het idee hebben meegekregen dat een gelukkige relatie noodzakelijkerwijs een regelmatig seksleven inhoudt. Dat is de definitie van het Training Institute for Psychology & Health, dat het fenomeen onderzocht.

Wanneer seks iets wordt dat je moet ‘managen’

Het probleem is dus niet simpelweg een gebrek aan zin. Het libido schommelt en verlangen en opwinding werken niet als eenvoudige schakelaars. Was het maar zo makkelijk. Verlangen kan trouwens eerder ‘responsief’ dan spontaan zijn. Het ontstaat dan pas zodra de intimiteit of stimulatie begonnen is.

Problematischer wordt het wanneer seks langdurig als een verplichting aanvoelt. Je stemt toe omdat het al lang geleden is, omdat je je schuldig voelt of omdat je bang bent dat de ander zich afgewezen zal voelen. Na verloop van tijd kan elke toenadering aanvoelen als een mogelijk verzoek waarop je moet anticiperen. En verlangen laat zich moeilijk opwekken met allerlei “het zou moeten”.

Daar komen onze toch al overvolle levens nog bij. Werk, kids, meldingen, boodschappen, afspraken…. om 22.30 uur is ons brein zelden klaar voor actie in de slaapkamer. Verschillende onderzoeken tonen dat aan. Zo bleek uit een onderzoek naar het dagelijkse leven van mannen en vrouwen met een relatie dat meer subjectief ervaren stress samenging met minder verlangen en opwinding.

Vooral een vrouwenkwestie?

Het fenomeen treft uiteraard niet alleen vrouwen. Maar het is moeilijk om erover te praten zonder het even door een feministische bril te bekijken. Want bij heterokoppels maakt seksualiteit ook deel uit van een huishoudelijke en emotionele taakverdeling die nog altijd ongelijk verdeeld is.

Vooral één oud idee blijkt opvallend hardnekkig: dat het in stand houden van een bevredigend seksleven tot de verantwoordelijkheden binnen een relatie behoort. Met een nogal absurde consequentie: je kunt uiteindelijk proberen je verlangen te redden door er precies datgene aan toe te voegen wat het verstikt, namelijk nog een extra verplichting.

De wetenschap spoort ons net aan om naar de context te kijken. Uit een onderzoek naar dagelijkse stress bleek dat financiële problemen en kleine beslommeringen sterker samenhingen met een verminderd seksueel functioneren bij vrouwen dan bij mannen. Andere onderzoeken stelden bij vrouwen met veel stress ook meer afleiding tijdens erotische stimulatie en een lagere genitale opwinding vast.

Seks is geen graadmeter voor je relatie

Wat kun je dan doen als zelfs de gedachte aan seks vermoeiend is? Misschien kun je beginnen met dat gebrek aan zin niet meteen te beschouwen als een probleem dat moet worden opgelost. Een lager libido kan tal van lichamelijke, hormonale, psychologische, relationele of medicamenteuze oorzaken hebben. Aanhoudende klachten bespreek je uiteraard het best met een arts of een professional in seksuele gezondheid.

Maar het kan ook helpen om seks tijdelijk niet langer te beschouwen als de verplichte technische keuring van je relatie. Aanrakingen hoeven niet per se tot een doel te leiden, intimiteit kan ook zonder penetratie en tijd nemen voor elkaar zou zonder prestatiedruk moeten. Want wat het fenomeen seksuele burn-out ons vooral leert, is dat je de vlam volledig kunt doven door ze koste wat het kost brandend te willen houden.