Deze term, tot nu toe nog onbekend voor de massa, beschrijft onze verliefdheid wanneer deze omslaat in obsessie. Een fenomeen dat onze TikTok-feeds overspoelt en binnenkort ook het grote scherm gaat veroveren. Met de release op Valentijn van de nieuwe verfilming van ‘Wuthering Heights’ door Emerald Fennell, met Jacob Elordi en Margot Robbie, bereidt de wereld zich voor om opnieuw te duiken in de ultieme toxische relatie.

Want laat je niet misleiden: Heathcliff en Catherine zijn geen helden van een gezonde romance, maar eerder archetypen van ‘limerence’. We hebben het niet over eindeloos scrollen op het Instagram-account van je crush, of die eindeloze stroom van gedachten wanneer je denkt de ware gevonden te hebben. Limerence is net een tikje extremer en, vooral, een stuk ingewikkelder dan dat.

Wat is limerence?

“Het is een lijdensweg”, zegt Sฤฑra Carrillo, psycholoog en psychotherapeut bij CentrEmergences in Etterbeek, zonder te aarzelen. Het is een toestand van intens verlangen die obsessieve, opdringerige en dwingende gedachten teweegbrengt. Dit noemen experts een verslaving aan onzekerheid. In tegenstelling tot liefde, die geruststelt, wordt gevoed limerence door twijfel.

Vaak is er ongepast gedrag bij betrokken, samen met een sterk verlangen naar wederkerigheid. De Amerikaanse psycholoog Dorothy Tennov was de eerste die de term in 1979 bedacht. Vandaag is limerence in geen enkel diagnosehandboek opgenomen; het wordt trouwens niet vaak gebruikt in de wetenschap, wat niet wil zeggen dat het niet bestaat.

 

Een gefantaseerde idylle

Het is dus moeilijk te zeggen welk deel van de bevolking door deze aandoening wordt getroffen, die sterk wordt beรฏnvloed door culturele en sociale componenten. Maar over het algemeen blijft het een minderheid. Wat we echter weten, is dat een limerente persoon bestaande of ingebeelde personen zal omvormen tot fantasie-objecten, wat in het jargon een ‘LO’ (Limerent Object) wordt genoemd.

Het kan gaan om iemand die hij/zij nooit heeft ontmoet, zoals een collega die je in de gang tegenkomt, of een ster die je op tv hebt gezien. Een limerente persoon is er niet alleen van overtuigd een sterke emotionele band te hebben met die persoon, maar ziet in elke blik, gebaar of stilte een aanmoedigend element voor haar gefantaseerde idylle. Het is de zoektocht naar de ‘glimmer’, dat sprankje hoop dat een dopamine-boost ontketent vergelijkbaar met dat van een drug. Hoewel dit alles alleen denkbeeldig gebeurt.

Kan men dan limerentie ervaren ten opzichte van een vaste partner? “Ik denk dat deze toestand zich vooral leent tot een pril stadium van een relatie”, stelt Sฤฑra Carrillo. “We zien dit fenomeen vooral in het begin opduiken, zelden later.” Meestal stuurt deze obsessie potentiรซle relaties snel richting vergetelheid. “Maar als de persoon aan de overkant veiligheid biedt en duidelijke grenzen stelt waarin de limerente zich goed voelt, kunnen inadequaat of obsessief gedrag afnemen,” voegt de psychologe en psychotherapeute toe.

Waar komt het vandaan?

“Meestal kampt de persoon met een grote relationele en affectieve onzekerheid. Er is sprake van een duidelijke kwetsbaarheid op het vlak van hechting”, legt ze uit. Limerentie is vaak een onbewuste poging om emotionele noden te vullen die in de kindertijd onbeantwoord zijn gebleven. “Onze relationele problemen weerspiegelen vaak onze eerste hechtingservaringen met volwassenen, of dat nu onze ouders waren of hun vervangers. Dat zijn cruciale momenten waarop de basis wordt gelegd voor onze liefdes-, affectieve en vriendschapsbanden. Wanneer daar van meet af aan kwetsuren ontstaan โ€” zoals trauma of verwaarlozing โ€” kan dat later, in de adolescentie en op volwassen leeftijd, leiden tot relationele kwetsbaarheid.”

 

Voir cette publication sur Instagram

 

Une publication partagรฉe par raywstars (@raywstars)

Wat is het verschil tussen limerence en liefde?

Bij liefde gaat het over gevoelens en het opbouwen van een relatie die in principe geluk brengt, en geen obsessieve pijn. Liefde kijkt naar het welzijn van de ander, terwijl limerence vooral eigenwaarde wil bevestigen door de ogen van de ander.

Toch is er ambiguรฏteit. Want laten we eerlijk zijn, het merendeel van de literatuur en cinema (van Twilight tot Wuthering Heights) heeft ons ingeprent dat liefde meer lijkt op een melancholische en obsessieve staat, dan op een rustige stroom. “We kunnen natuurlijk tijdelijk obsessief of opdringerig zijn in de liefde, vooral in het begin, maar dat gaat dan om sporadisch gedrag, het beรฏnvloedt onze dagelijkse leven niet blijvend.”

Hoe kom je ervan af?

“De enige oplossing is aan jezelf werken om de relatie met de ander, je eigenwaarde en jezelf te verbeteren, en je uiteindelijk beter in je vel te voelen,” legt Sฤฑra Carrillo uit. “Als je echter te maken hebt met een obsessief-compulsieve stoornis (OCD) of een borderline persoonlijkheid, zal er meer werk nodig zijn, omdat het probleem dieper zit. Maar als deze limerence tijdelijk is en zich in bepaalde soorten relaties herhaalt, is het beste om te werken aan zelfvertrouwen.”

Onmiddellijk naar een psycholoog rennen hoeft niet altijd. Er zijn andere veilige ruimtes waar je vrij en zonder oordeel kunt praten, zoals een praatgroep of therapeutische workshops.

Hoe houd je gezond van iemand?

Hoe kan je los van de obsessieve limerenten en andere ‘delulu girls’ (meisjes die complete relaties verzinnen, populair op TikTok), liefde benaderen op een gezonde manier zonder meteen in de war te raken? “Ten eerste is het belangrijk om al die overtuigingen die ons zijn geleerd in twijfel te trekken”. Deze romantisering van de onmogelijke liefde en liefde die pijn doet, is helemaal niet nieuw. Het gaat terug tot de renaissance, en zelfs tot de Griekse liefdespoรซzie. De popcultuur is daar slechts een verre erfgenaam van; ze heeft weinig nieuws uitgevonden. “Misschien zouden iets minder spectaculaire films ons eindelijk een realistischer beeld van liefde geven”, lacht Sฤฑra.

De ander is noch je prins op het witte paard, noch je prinses. Er is geen enkele reden om hem of haar te idealiseren of je eigen fantasieรซn en verwachtingen op die persoon te projecteren. In plaats daarvan werk je aan jezelf โ€” een lange en soms moeilijke opdracht, dat wel โ€” leer je jezelf lief te hebben en vooral de ander met mildheid te benaderen, voorbij het beeld dat je van hem of haar hebt gevormd.

“Sociale relaties zijn iets wat we voortdurend aanleren en weer afleren, we zijn continu in ontwikkeling. Dat we vandaag lijden, betekent niet dat dat gevoel blijvend is: we evolueren en veranderen voortdurend.” Geruststellend, toch?