Met een foto van Zendaya naar de kapper stappen was één ding. Met een foto van een vrouw die helemaal niet bestaat, dat is iets anders. Van AI-gegenereerde beautybeelden tot virtuele make-upfilters: artificiële intelligentie verandert de manier waarop we naar schoonheid kijken. Maar wat als het schoonheidsideaal waaraan we ons spiegelen zich niet eens aan de wetten van de anatomie hoeft te houden?

Make-upartiest Sabine Peeters merkt het vooral bij aanstaande bruiden en particuliere klanten. Ze komen aanzetten met een beautylook van Pinterest, alleen blijkt de vrouw op de foto soms helemaal niet te bestaan. “Veel looks zijn tegenwoordig geen echte foto’s meer, maar gegenereerde beautybeelden. Dan moet je eerst uitleggen dat je die look nooit exact kunt evenaren.”

Peeters ziet het onder meer aan de huid en de ogen. “AI-ogen hebben een bepaalde lichtflikkering die niet klopt en zijn vaak veel ronder. Het is te perfect.” Nog moeilijker wordt het wanneer klanten hun eigen foto door AI halen om bijvoorbeeld een eyeliner of kapsel uit te proberen. “AI voegt niet alleen de make-up toe. Het maakt de huid gladder, stralender en jonger en vervormt het gezicht ook een beetje.”

Met andere woorden: misschien ben je niet verliefd geworden op de eyeliner, maar op de ogen erboven. Peeters weigert soms zelfs klanten die zich te sterk aan zo’n beeld vastklampen. “Dan willen mensen bijna een stripfiguur van zichzelf maken. Uiteindelijk kan ik zo iemand nooit tevredenstellen.”

Wanneer AI wél een goed voorbeeld is

Beauty-inspiratie was natuurlijk nooit een toonbeeld van realisme. Eerst scheurden we Jennifer Aniston uit een tijdschrift, daarna kwam Pinterest en vandaag bewaren we screenshots op onze smartphone. Alleen hadden de sterren op die foto’s, Photoshop en een eventuele neuscorrectie daargelaten, tenminste een echte neus, huid en haren.

Toch hoeft AI-inspiratie niet meteen de digitale vuilnisbak in. Karen Sarasin, die verschillende esthetische klinieken runt, ziet ook voordelen. Klanten bewerken bijvoorbeeld hun eigen foto om te tonen hoe uitgesproken ze hun jukbeenderen willen. “Iemand kan zeggen: ‘Ik wil meer cheekbones’, maar wat betekent meer? Met zo’n beeld kun je veel beter aftoetsen waar iemand naartoe wil.” Zelf maakte ze haar neus op een foto smaller voor ze bij plastisch chirurg Maarten Doornaert aanklopte. “Het is vervolgens aan de arts om te zeggen of dat mogelijk is.” En precies daar loopt de grens. Een inspiratiebeeld toonde vroeger een resultaat dat misschien niet bij jóú haalbaar was. AI kan een resultaat tonen dat bij níémand haalbaar is.

Mooier dan de werkelijkheid

Kapper Sofie Schrauwen van Bobhead begrijpt best dat klanten eerst willen zien hoe ze met kort of donker haar zouden staan. Alleen smokkelt AI ondertussen graag wat extra schoonheid mee. “Iemand met fijn haar die wil zien hoe ze met kort haar zou staan, krijgt bijvoorbeeld een beeld waarop het veel voller is dan in werkelijkheid.”

Een kapper ziet bovendien dingen die een prompt niet kent. “Wij kijken naar de vorm van het gezicht en het haartype, maar ook naar wie iemand is en of ze het kapsel thuis zelf kan stylen. AI creëert een perfect beeld, geen realistisch beeld.” Zo krijgt de beautyprofessional er een nieuwe taak bij: realitycheck. Want een computer hoeft zich niets aan te trekken van fijne haren, poriën of een moeilijke ochtend voor de spiegel. De kapper of make-upartiest die het plaatje moet namaken wel.

AI op consultatie bij de plastisch chirurg

Bij plastische chirurgie wordt dat nog iets ingewikkelder. Het simuleren van een mogelijk resultaat is volgens Doornaert nochtans niet nieuw. Chirurgen gebruikten al langer 3D-fotografie om patiënten een idee te geven van wat ze konden verwachten. “Met AI is dat veel toegankelijker geworden. Patiënten komen nu zelf met voor-en-na-beelden van het gewenste resultaat.” Alleen blijft een lichaam een lichaam. “Hoe goed een chirurg ook is, je kunt nooit honderd procent garantie bieden op een resultaat. Je vastpinnen op één beeld is gevaarlijk, zeker als de verwachtingen niet realistisch zijn.”

Dat ideaalbeeld blijkt bovendien opvallend voorspelbaar. Onderzoekers analyseerden wat TikToks AI-gestuurde Bold Glamour-filter met gezichten doet: neuzen werden smaller en meer gelift, lippen voller, jukbeenderen prominenter en gezichten symmetrischer. Geen metamorfose, wel een reeks subtiele ingrepen richting hetzelfde perfecte gezicht.

Sarasin ziet daarnaast gemanipuleerde voor-en-nafoto’s van esthetische behandelingen circuleren. “Soms zie je het bijvoorbeeld aan een tattoo die op de voorfoto scherp is en op de nafoto plots wazig. Patiënten merken dat niet altijd, maar als professional kun je daar soms doorheen kijken.” Beeldbewerking is uiteraard ouder dan AI. Alleen hoef je tegenwoordig geen Photoshopwonder meer te zijn om de werkelijkheid een handje te helpen.

Wat doen AI-beautyfilters met ons zelfbeeld?

En wat doet dat met degene die naar al die perfecte plaatjes kijkt? Dat we ons vergelijken met onrealistische beelden is al lang geen nieuws. Photoshop, Facetune en filters gingen AI voor. Alleen zat onder een geretoucheerde foto ooit nog een echt gezicht. Een gegenereerd gezicht heeft nooit poriën, asymmetrie of een bad hair day gehad.

Een studie die dit jaar verscheen in het Journal of Consumer Behaviour onderzocht in totaal 780 gebruikers van AI-beautyfilters. Het gebruik hing samen met een negatiever lichaamsbeeld, meer onzekerheid over hoe anderen hun uiterlijk beoordelen en minder zelfvertrouwen over de eigen looks.

AI heeft dat probleem niet uitgevonden. Een ander experiment uit 2026 liet vrouwen beelden van echte en virtuele influencers zien. Beide soorten beelden maakten hen ontevredener over hun lichaam dan neutrale beelden, maar virtuele influencers bleken niet schadelijker dan echte. Het probleem is dus niet zozeer of een gezicht echt is, maar hoe onrealistisch perfect het eruitziet.

De mens achter het perfecte AI-gezicht

Generatieve AI voegt wel iets nieuws toe: het leert van onze bestaande schoonheidsidealen en spuugt daar vervolgens nieuwe gezichten uit. Onderzoek vond daarin al gender- en raciale stereotypen en homogenisering. Zo ontstaat een vreemde beautyloop. We voeden AI met onze ideeën over wat mooi is, krijgen een gladgestreken versie daarvan terug en nemen die vervolgens mee naar een professional met de vraag: kan ik dit krijgen?

Het antwoord hoeft niet altijd nee te zijn. AI kan prima helpen om te tonen wat je mooi vindt. Zolang een inspiratiebeeld geen bestelbon wordt. Want een computer kan in seconden de perfecte versie van ons verzinnen. Een goede professional daarentegen kijkt voorbij de pixels en ziet de mens van vlees en bloed die voor hem zit.