Companion, Obsession, Don’t Worry Darling, Blink Twice… Recente films bewijzen het: gevaar draagt niet langer noodzakelijk een masker en een kettingzaag. Soms ziet het eruit als een ‘nice guy’, een gekwetst vriendje of een miljardair die in therapie is geweest. Sinds #MeToo lijkt horror een nieuwe boeman te hebben gevonden: de man die ervan overtuigd is dat hij recht heeft op liefde, seks of vrouwelijke aandacht. Zozeer zelfs dat er stilaan een apart genre circuleert om deze films te benoemen: ‘incel horror’.
Patrick Bateman zou ongetwijfeld dol zijn geweest op zelfhulppodcasts voor mannen. In onberispelijk pak, geobsedeerd door zijn lichaam en status, doodsbang om middelmatig te zijn: de psychopaat uit American Psycho (2020) was toen al een vlijmscherpe satire op performatieve mannelijkheid. Ironisch genoeg groeide het personage van Bateman, bedoeld als giftige karikatuur van viriliteit, in sommige manosfeer-kringen uit tot de ultieme ‘sigma male’. Zijn beeltenis duikt nu op in motiverende memes over succes en zelfbeheersing, verspreid door een generatie die de grap blijkbaar niet heeft begrepen.
- Deze reistrend is razend populair bij Gen Z (en wij snappen waarom)
Deze reistrend is razend populair bij Gen Z (en wij snappen waarom)
- Ben jij the next big thing in tech? Pitch je start-up op de ELLE Summit 2026!
Ben jij the next big thing in tech? Pitch je start-up op de ELLE Summit 2026!
Maar de voorbije jaren is er iets veranderd. In een reeks recente thrillers en horrorfilms is het probleem niet langer alleen de gewelddadige man. Het is de man die zichzelf aardig en rationeel vindt, en meent dat hem ten onrechte wordt ontzegd wat hij verdient.
Incel horror
Neem Obsession, de onverwachte horrorhit van Curry Barker die dit jaar verscheen. Bear is verliefd op Nikki, zijn jeugdvriendin. Omdat hij niet kan aanvaarden dat zij zijn gevoelens misschien niet deelt, gebruikt hij een magisch voorwerp om te wensen dat ze meer van hem houdt dan van wie ook. De wens komt uit… en iets te goed.
De film grijpt terug naar een mechanisme dat zo oud is als De apenpoot (het horrorverhaal van W.W. Jacobs uit 1902), maar koppelt het aan een heel eigentijdse angst uit 2026: wat als de ultieme romantische fantasie op zich al angstaanjagend is, omdat ze instemming uitschakelt? Het British Film Institute (BFI) omschrijft de film dan ook als een variatie op de ideeën van de manosfeer en het mannelijke superioriteitsgevoel. De regisseur zegt nochtans dat hij tijdens het schrijven niet aan de term ‘incel horror’ dacht. Het publiek en de critici kleefden dat label er pas achteraf op.
Gelijkaardig is Companion. Hoofdrolspeler Josh heeft geen vrouw ontvoerd, maar kocht Iris, een androïde die ontworpen is om van hem te houden. Vervolgens stelde hij haar intelligentie en persoonlijkheid af op zijn voorkeuren. Filmcriticus Roger Ebert bracht de film rechtstreeks in verband met de hedendaagse eenzaamheidsepidemie, digitale relaties en de incelcultuur.
Het monster kreeg een ander gezicht
Promising Young Woman gaf in 2020 de aftrap. Cassie jaagt niet op karikaturale roofdieren in donkere steegjes. Ze lokt volkomen gewone mannen in de val die heel vriendelijk aanbieden om een vrouw die te dronken is om toestemming te geven “naar huis te brengen”. Regisseur Emerald Fennell gebruikt in deze film zowel de codes van rape-revenge als die van de romantische komedie om de normalisering van de verkrachtingscultuur aan te vallen.
Daarna volgden Don’t Worry Darling (2022), Fresh (2022), Blink Twice (2024)… In de eerste film sluit Jack zijn vrouw letterlijk liever op in een simulatie van een buitenwijk uit de jaren ’50 dan haar autonomie te verdragen. Regisseur Olivia Wilde legde uit dat ze haar antagonist deels baseerde op hedendaagse retoriek uit de manosfeer. In Blink Twice is de predator opnieuw anders verpakt: Slater King is knap en rijk, doet aan yoga, houdt een dankbaarheidsdagboek bij en vertelt dat therapie hem heeft veranderd. Dat is bijna nog angstaanjagender.
Zoë Kravitz vertelt dat ze het scenario voor Blink Twice begon te schrijven vóór #MeToo wereldwijd losbarstte. Ze putte daarvoor uit situaties die ze zelf meemaakte in ruimtes vol machtige mannen en uit dat opmerkelijke vermogen van vrouwen om ongemak zonder woorden aan elkaar duidelijk te maken, omdat het verwoorden ervan je je baan kan kosten. Volgens haar draait het niet zozeer om de empowerment van vrouwen, maar om het mechanisme van macht zelf: wie ze bezit, hoe ze wordt uitgeoefend en op wie.
- Kobaltblauw is de volgende grote kleurcrush in de mode
Kobaltblauw is de volgende grote kleurcrush in de mode
- Pink October in City 2: ELLE was erbij
Pink October in City 2: ELLE was erbij
De post-#MeToo-‘woman’s horror film’
De zichtbaarheid van incelgemeenschappen en de fascinatie voor tradwives verklaren waarom deze films de voorbije jaren steeds vaker opduiken.
Een onderzoeker opperde in 2022 al het idee van een nieuwe cyclus post-#MeToo-‘woman’s horror films’. In die verhalen is de dreiging niet noodzakelijk een herkenbare moordenaar, maar een diffuus patriarchaal systeem dat opduikt binnen een relatie, op het werk, in seksualiteit of in de gedaante van een ogenschijnlijk charmante man.
Toch blijft ‘incel horror’ voorlopig een opkomende term onder critici, geen volwaardig genre. En uiteraard zijn niet alle slechteriken in die films incels in de strikte betekenis van het woord. De term verwijst veeleer naar een nieuwe mannelijke monsterfiguur, iemand die zijn frustratie rechtvaardigt en geen afwijzing aanvaardt.
