Tila Pronk – psycholoog van opleiding, professor aan de Tilburg University, doctor én voormalig experte in Blind Getrouwd NL – doet al twintig jaar onderzoek naar de liefde. Oorspronkelijk richtte ze zich op de vraag hoe het komt dat sommigen in staat zijn relaties te onderhouden waar anderen die capaciteit wel lijken te missen. Gaandeweg begon ze zich meer te focussen op dating apps, en het mag gezegd: liefde in 2025 is er niet eenvoudiger op geworden.

Singles & daten: vreemde tijden

De titel van je boek luidt ‘Liefde verandert – en dat is goed nieuws’. Vaak hoor je echter dat mensen nostalgisch terugkijken naar een wereld zonder dating apps en er tegenwoordig een ‘app fatigue’ heerst?

“Het is er inderdaad niet makkelijker op geworden, met meer vrijgezellen dan ooit. Bovendien verwachten we dat die groep in de toekomst ook enkel zal blijven groeien. We zien dat het design van dating apps uitnodigt tot afwijzing, en gebruikers er enkel kritischer op worden. Zeker vrouwen, die in het beste geval slechts 5% naar rechts swipet. Mannen gaan in die eerste fase zoveel mogelijk matches “naar binnen harken” zonder profielen te scannen. Pas bij een match gaan ze de assessment maken, waardoor mannen niet vaak een gesprek openen. Voor vrouwen voelt het dan extra frustrerend, want “die ene die door het selectieproces geraakt is” legt vervolgens geen contact.”

Heeft technologie van ons slechtere offline daters gemaakt dan?

“60% van de hetero koppels ontmoet elkaar vandaag op een dating app. Dat betekent dus dat we elkaar offline niet zo snel meer zullen aanspreken. Al valt de verklaring niet enkel te vinden bij het ontstaan van de dating apps. Die zijn er sinds 2012, maar ook de coronacrisis en de #metoo-beweging hebben de afgelopen jaren zwaar op ons dating leven gewogen. De ene leidde tot heel wat sociaal ongemak, de andere veroorzaakte een soort van angst onder mannen.”

Singles mogen beseffen dat we echt in een hele rare tijd leven.

“Singles mogen beseffen dat we echt in een hele rare tijd leven. Er heerst een soort van identiteitscrisis over hoe we elkaar kunnen ontmoeten. Al vertrouw ik erop dat we uiteindelijk terug op het juiste pad geraken. We mogen niet onderschatten dat mensen gemaakt en dus erg inventief zijn om relaties met elkaar op te bouwen.”

Je spreekt in je boek over de ‘keuzeparadox’. Ligt daar ook een verklaring voor de moeilijke omgeving van online dating?

“Als mens zijn we dol op keuzes, maar het maakt ons ook kritischer. We hebben het gevoel op zoek te zijn naar die ene speld in de hooiberg, waardoor er een pessimistisch gevoel ontstaat. De oneindige keuze zorgt ervoor dat we eerst àlle info willen verzamelen om vervolgens een beredeneerde keuze te maken. Hier betekent dat dus àlle profielen gezien hebben – een onmogelijke opdracht.”

Die keuzeparadox geldt voor singles, maar denk je dat er ook een link bestaat met de toegenomen polyamorie of open relaties?

“Het is dubbel. Soms zit die behoefte aan vrijheid en onbegrensde mogelijkheden echt in de identiteit vervat. Dan kan polyamorie iets heel moois zijn. Waar het schoentje echter wringt, is die angst om zich vast te leggen aan iemand. Steeds ‘meer meer meer’ willen, terwijl liefde vaker net draait om samen te kunnen vertragen.”

Toch helpt het volgens wetenschappers om een bepaalde dreiging te creëeren in je dynamiek?

“Klopt. Een handig sommetje is ‘opwinding = aantrekkingskracht + spektakel’. Met opwinding bedoelen we dan het gevoel iemand te willen. Aantrekkingskracht spreekt voor zich, maar spektakel vergeten mensen vaak als logische verklaring om iemand leuk te vinden. Een spektakel is eigenlijk een obstakel, bijvoorbeeld iemand die al een relatie heeft, ver weg wonen van elkaar, de twijfel of de andere je wel leuk vindt, het hot-cold spelletje, enzoverder. Als je die factor wegneemt, zal je merken dat de interesse ook op een veel lager pitje gaat staan.”

Ontnuchterend om een situationship eens van die kant te bekijken. Al lijkt dat ‘hard to get’ spelletje soms eerder onvolwassen?

“Je kunt natuurlijk ook echt naar elkaar hunkeren als de liefde eerlijk en open is, en eenmaal in een relatie is het al zeker af te raden en een erg toxische strategie. Het is alleen wel zo dat hard-to-get een succesvolle manier is om mogelijke partners naar je te laten verlangen, al werkt het vooral bij mensen die vaker vallen op onbereikbare types. Als je veilig gehecht bent en lekker in je vel zit, ben je minder gevoelig voor hard-to-get. Sowieso is het wel verstandig om niet te hard van stapel te lopen en het rustig aan te doen. Maar op een gegeven moment moet je er beide wel volmondig voor gaan, anders zal het nooit werken.”

Op platformen zoals TikTok gaan er heel wat theorieën over daten de ronde. Denk aan de ‘if he wanted to he would’ of de ‘cab light’ stelling. Zijn zo’n ideeën schadelijk voor singles of zit er toch een grond van waarheid in?

“Het is nooit goed om te veralgemenen. Zoals net aangehaald verbleekt de ‘if he wanted to he would’ stelling bij het hele ‘hard to get’ verhaal, waar het toch weer om dat spelletje draait. Al is het natuurlijk wel zo dat je het vlammetje beter laat uitdoven als je geen of te weinig signalen van interesse opvangt.”

Liefde draait grotendeels om timing.

“De cab light theorie (waarbij gesteld wordt dat mannen eenmaal ze klaar zijn voor een relatie, settelen met de persoon die op dat moment gemakshalve in hun leven is), houdt evenveel steek voor vrouwen waarvan de biologische klok tikt. Liefde draait heel erg om timing en is iets dat je zelf creëert met een bepaalde motivatie. Het concept van de ware is dan ook pure onzin.”

Het is inderdaad wel erg toevallig dat de meesten hun “soulmate” vinden en settelen op hun dertigste.

“Exact, het draait grotendeels om de levensfase waarin je je bevindt. Zo zijn twintigers nog veel meer aan het ontdekken. Bovendien zijn de hersenen pas volledig ontwikkeld op 25 jaar, waardoor twintigers lastiger relaties kunnen onderhouden. Rond de 30 zie je daar een shift.”

Als je één mythe over liefde zou mogen ontkrachten, welke zou dat dan zijn?

“Dat de liefde op je pad komt “als je er klaar voor bent” of “wanneer je het het minst verwacht”, een advies dat vaak gratuit uitgedeeld wordt door mensen in een relatie. Ik word daar boos van, want dat legt alwéér de verantwoordelijkheid bij de single, zelfs als die alles “goed” doet en tot nu toe gewoon brute pech heeft gehad.”

Dat de liefde op je pad komt als je er klaar voor bent, is pure onzin

Relaties: nieuwsgierigheid is key

Wat is volgens jou een onderschatte factor in het slagen van een relatie?

“Nieuwsgierigheid. Als koppel moet je blijven openstaan voor verandering in de ander. Mensen met relaties van 40 jaar denken alles te weten over hun partner, maar dat klopt vaak niet. Uit onderzoek is gebleken dat koppels in een nieuwe relatie veel meer over elkaar wisten dan koppels in een jarenlange relatie. Dat komt omdat die nieuwsgierigheid vaak verdwijnt en we ervan uitgaan dat we alles kunnen voorspellen over onze geliefde. Mensen veranderen echter voortdurend.”

Koppels in een nieuwe relatie weten veel meer over elkaar dan koppels in een jarenlange relatie.

Je hebt het in je boek over de Emotionally Focused Therapy als langere relaties dreigen stuk te lopen. Wat houdt dat in?

“EFT is de meest gebruikte vorm van relatietherapie, met 70% van de behandelde koppels die verbetering merkt met een effect dat tot een jaar erna staande blijft. Het draait hierbij om het ontmantelen van conflicten en handvaten bieden om te zoeken naar onderliggende emoties. Bij ruzies tussen koppels is de bovenlaag vaak hard, terwijl de ondergrond net zacht van aard is. Een voorbeeld: je partner komt altijd 5 minuten te laat en daar word jij erg boos van. Voor je partner kan dit misschien overkomen als zagen, maar die houding zal veranderen als je onderzoekt wat de onderliggende reden is van je boosheid. Je voelt je er bijvoorbeeld niet gerespecteerd door of niet belangrijk genoeg. Eenmaal dat boven komt drijven, verandert de toon van het gesprek al snel.”

Break-ups: 2 pijnstillers per dag

Eén op drie scheidt vandaag. Zijn er risicofactoren om een relatiebreuk te voorspellen?

“Alweer is timing hier erg belangrijk. Mensen gaan het vaakst uit elkaar bij een veranderende levensfase, zoals het krijgen van kinderen maar evenzeer wanneer de kinderen het huis verlaten, partners op pensioen gaan, enzoverder. Transitie is een stressor, en dan gaan mensen kijken naar de tevredenheid in de relatie, hoeveel men er al in geïnvesteerd heeft en – vaak de belangrijkste factor – of er alternatieven zijn. Dat kan gaan om een nieuwe liefdesinteresse, maar ook gewonnen zelfstandigheid. Toch proberen we koppels aan te moedigen om elkaar even de tijd te geven om zich aan te passen aan de nieuwe situatie.”

Als een relatie dan toch beëindigd wordt, zorgt dat vaak voor heel wat hartzeer. Wat is een effectief remediemiddeltje volgens jou?

“Het zal misschien verbazen, maar in dat extreme liefdesverdriet beveel ik 2 paracetamols per dag aan. Ons brein kan eigenlijk geen onderscheid maken tussen fysieke en mentale pijn. Je moet jezelf echt even als een patiënt verzorgen.”

Ons brein kan geen onderscheid maken tussen fysieke en mentale pijn.

Daarnaast blijkt de no contact-rule erg effectief. Blokkeren is drastisch, maar we leven nu eenmaal in sociale media tijden en is het niet ongezond om nog zoveel met je ex geconfronteerd te worden?

“Het is inderdaad het beste om even te blokkeren, want je functioneert tijdens een breakup eigenlijk als een junkie. Elk stukje informatie zal zorgen voor een dopamineshot, maar in een slechter geval zie je dat je ex gelukkig is en jou al vergeten is, wat extra zout in de wonde strooit.”

Ze zeggen dat je eerste gebroken hart het ergst is. Ga je hiermee akkoord?

“Dat is gedeeltelijk zeker waar. Opnieuw: je hersenen zijn nog niet volgroeid dus je kan je emoties vaak onvoldoende controleren. Daarnaast ben je vaak nog jong en kan die eerste liefde erg overweldigend aanvoelen. Na een eerste hartzeer weet je de volgende keer echter dat je je na een tijdje echt wel beter zal gaan voelen. Maar toch, dat eerste gebroken hart draag je met je mee. Zelfs in mijn scheiding met de vader van mijn eerste kind heb ik dat verdriet niet opnieuw gevoeld. Gelukkig maar! Inmiddels ben ik alweer ruim 10 jaar heel erg gelukkig samen met mijn partner, met wie ik nog twee kinderen heb gekregen. Voor mij komt in mijn huidige relatie alles samen: een lieve, betrouwbare, aantrekkelijke partner, de juiste timing én de levenservaringen en inzichten om een relatie te doen slagen.”

Benieuwd naar meer inzichten van Tila? Tila Pronk | Liefde verandert (en dat is goed nieuws, ook voor jou) | 14 november 2024 verschenen bij uitgeverij Brandt | €22,50 koop je hier.