We kennen de gevolgen van crashdiëten voor onze energie, ons humeur en onze spiermassa. Over de impact op ons haar weten we veel minder. Toch kunnen ook de haarfollikels het zwaar te verduren krijgen wanneer je je lichaam plots een streng dieet oplegt. Het meest verraderlijke? De schade is niet altijd meteen zichtbaar. Zelfs nadat je opnieuw volkomen normaal bent gaan eten, kan je haar plots met plukken beginnen uit te vallen.
Haar heeft eiwitten, ijzer en zink nodig om gezond te blijven. Wanneer het voedingspatroon te restrictief wordt, kan het haar daar de gevolgen van ondervinden – Dr. Balwi
Waarom ons haar niet van drastisch diëten houdt
Om dat te begrijpen, moeten we kijken naar hoe haar werkt. Het doorloopt een nauwkeurig bepaalde cyclus met achtereenvolgens een groeifase, de anagene fase, een overgangsfase, de catagene fase, en een rustfase, de telogene fase, waarna het haar op natuurlijke wijze uitvalt.
Snel gewichtsverlies kan dat mechanisme verstoren. ‘Snel gewichtsverlies kan de natuurlijke haarcyclus veranderen. Dat kan gebeuren wanneer de voeding niet langer voldoende voedingsstoffen levert’, legt dr. Abdulaziz Balwi uit, haarchirurg en medisch directeur van de Elithair-kliniek.
Een van de oorzaken is de lichamelijke stress die een sterke caloriebeperking veroorzaakt. Bij onvoldoende energie-inname geeft het lichaam voorrang aan zijn vitale functies. De aanmaak van haar, die niet noodzakelijk is om te overleven, kan daardoor op de achtergrond raken.
Het gevolg: een ongewoon groot aantal haarfollikels komt voortijdig in de rustfase terecht. Enkele weken tot enkele maanden later vallen die haren uit. Dit verschijnsel heet telogeen effluvium. In tegenstelling tot bepaalde vormen van alopecia gaat het doorgaans om tijdelijke, diffuse haaruitval over de hele hoofdhuid, en niet op één specifieke plek.
IJzer, eiwitten en zink: dit trio mag je niet schrappen
Het probleem met crashdiëten draait niet alleen om calorieën. Door volledige voedingsgroepen te schrappen of de porties drastisch te verkleinen, loop je ook het risico je lichaam essentiële voedingsstoffen te ontzeggen. ‘Haar heeft eiwitten, ijzer en zink nodig om gezond te blijven. Wanneer het voedingspatroon te restrictief wordt, kan het haar daar de gevolgen van ondervinden’, benadrukt Dr. Balwi.
Eiwitten zijn onder meer essentieel voor de aanmaak van keratine, het belangrijkste bestanddeel van de haarvezel. IJzer speelt een rol bij het zuurstoftransport in het lichaam, terwijl zink betrokken is bij tal van cellulaire processen, waaronder de groei van weefsels.
Haaruitval is bovendien niet het enige probleem. Een onevenwichtig voedingspatroon kan ook het uiterlijk van je haar aantasten. De specialist wijst onder meer op minder glans, ruwer of brozer haar en een tragere haargroei, vooral wanneer de inname van essentiële vetten onvoldoende wordt.
Toch is enige nuance nodig: haaruitval na een dieet betekent niet automatisch dat er sprake is van een tekort. Sterk gewichtsverlies of een aanzienlijk energietekort kan volstaan om telogeen effluvium uit te lokken, zelfs als er geen biologisch tekort is aangetoond.
Waarom begint het haar soms pas drie maanden later uit te vallen?
Die vertraging is te verklaren door de haarcyclus. Follikels die hun groeifase voortijdig afbreken, laten hun haren niet meteen los. Die blijven nog een tijdje zitten voordat ze uitvallen.
Het goede nieuws is dat telogeen effluvium doorgaans omkeerbaar is. Zodra de uitlokkende factor is aangepakt, kan de haargroei geleidelijk hervatten. Het duurt wel meerdere maanden voordat je haar opnieuw een bevredigende dichtheid heeft, aangezien het gemiddeld ongeveer één centimeter per maand groeit.
Hoe val je af zonder je haar op te offeren?
Moet je daarom afzien van gewichtsverlies? Nee. Het komt er vooral op aan drastische beperkingen te vermijden en voldoende geschikte voedingsstoffen binnen te krijgen. Dr. Balwi raadt aan te kiezen voor ‘geleidelijke, evenwichtige diëten in plaats van toe te geven aan zogenaamde drastische trends op sociale media’.
Concreet betekent dit dat je voldoende eiwitten blijft eten, varieert met bronnen van ijzer en zink, vetten niet systematisch schrapt en extreme calorietekorten vermijdt. Begeleiding door een zorgprofessional kan ook helpen om je voedingspatroon beter af te stemmen op je individuele behoeften.
Wat voedingssupplementen betreft die je haar zouden moeten redden: je hoeft niet bij de eerste haar in de douche meteen de apotheek leeg te kopen. Of ze nuttig zijn, hangt af van een eventueel tekort of een specifieke behoefte. Zonder medisch advies ijzer of zink innemen versnelt de hergroei niet noodzakelijk en kan bij een teveel zelfs risico’s inhouden.
Als de haaruitval ernstig wordt, aanhoudt of gepaard gaat met andere symptomen, is een medisch consult noodzakelijk. Ook schildklieraandoeningen, hormonale schommelingen, medicatie of andere gezondheidsproblemen kunnen een rol spelen.
‘Als er na gewichtsverlies haaruitval optreedt, mag je die niet noodzakelijk alleen aan het dieet toeschrijven. Er kunnen verschillende factoren meespelen’, benadrukt de arts, die aanraadt eerst een diagnose te laten stellen voordat je supplementen overweegt.
