Geen zin? Jammer dan. In 2025 gaf meer dan de helft van de vrouwen toe dat ze zichzelf al eens gedwongen hebben om seks te hebben, gewoon ‘om er geen probleem van te maken.’ Zolang de geslachtsdrift van de man nog als heilig wordt gezien en het verlangen van de vrouw een ondergeschikte rol speelt, blijft de slaapkamer een plaats van concessies. Hoog tijd om liefde niet langer te verwarren met echtelijke plicht.
Toestemming is iets anders dan niet ‘nee’ zeggen, het is enthousiast ‘ja’ zeggen
In haar ophefmakende boek ‘Corvée de sexe’ windt seksuoloog en therapeute Maylis Castet er geen doekjes om: de maatschappij verwacht nog altijd van vrouwen dat ze ‘seksueel beschikbaar’ zijn. De beweringen dat ze het doen ‘om de lieve vrede te bewaren’, omdat ‘mannen nu eenmaal bepaalde behoeftes hebben’ of ‘omdat het deel uitmaakt van de job’ blijven nog altijd in ons achterhoofd hangen.
Ja, zelfs in een tijd van de ‘who run the world, girls ’ zijn er veel vrouwen die seks hebben zoals ze het huishouden doen: uit een gevoel van plicht. Seks om de lieve vrede “We hebben de mond vol over seksuele vrijheid, maar ons lichaam gebruiken we nog steeds volgens regels die eeuwenoud zijn,” zegt Joëlle Smets, seksuoloog en auteur. In het klassieke scenario moet de vrouw zacht, emotioneel en beschikbaar zijn. Nooit te veel, nooit te weinig.
“Er zijn maar weinig vrouwen die hebben leren handelen naar hun eigen verlangen,” constateert ze. Het resultaat: ze voegen zich naar de wensen van de ander en zorgen voor de lieve vrede in de relatie. En dan hebben we het nog niet gehad over vermoeidheid, moederschap en mentale last. Verlangen verdwijnt niet zomaar op een mysterieuze manier: het bezwijkt onder de verplichtingen.
Libido of context?
“Her woord ‘libido’ is niet meer van deze tijd,” zegt klinisch psychologe en seksuoloog Els Elaut (Zorg Campus, Universiteit Gent). “Verlangen is geen vast gegeven, maar iets dat zich opbouwt.” Ze ziet te veel patiënten die zeggen ‘ik heb een laag libido’, alsof dat een persoonlijkheidstrekje is. Voor haar is de echte vraag niet ‘Hebben vrouwen minder seksuele verlangens?’ maar wel ‘Verlangen ze naar het soort seks dat hen aangeboden wordt?’
Als seks nog altijd een achterhaald patroon volgt – snel wat voorspel, verplichte penetratie en het mannelijk orgasme als eindpunt – zijn er veel vrouwen die afhaken. “Dan is seks niet organisch, maar volgt het een bepaald scenario.” Opgroeien met tegengestelde ideeën Volgens Elaut begint het allemaal al vroeg: “Jongens leren hun geslachtsorgaan aanraken, meisjes veel minder.” In de puberteit krijgen jongeren heel verschillende boodschappen mee: jongens gaan op zoek naar plezier, meisje moeten voorzichtig zijn, ze lopen risico en moeten respectabel blijven. “We krijgen rollen aangeleerd: de jongen neemt het initiatief, het meisje aanvaardt dat.” Als we volwassen zijn, blijven we die rollen spelen.
Als we niet openlijk spreken over wat we willen, vervallen we elk in ons scenario: hij neemt de leiding, zij past zich aan. En dat leidt dan tot ‘ik geef toe’, wat heel wat anders is dan ‘ja’.”
Toestemming is iets anders dan niet ‘nee’ zeggen
En waar ligt de grens tussen ‘ik laat hem maar’ en ‘ik heb geen toestemming gegeven’? “Daar zijn hele boeken over te schrijven,” zegt Elaut. Maar er is één simpele regel: “Toestemming is iets anders dan niet ‘nee’ zeggen: het is enthousiast ‘ja’ zeggen.” Ze is voorstander van een educatieve maatstaf: Consent of wederzijdse toestemming die vrij gegeven is, omkeerbaar (op elk moment mag iemand zich bedenken), geïnformeerd (iedereen weet precies wat er gaat gebeuren), specifiek (er is specifiek gevraagd om wat er gaat gebeuren) en enthousiast (verstijving, geen reactie of twijfel is geen consent). Ze voegt eraan toe: “Erover praten kan ludiek en erotisch zijn, maar als iemand zich moet forceren, is er iets mis.”`
Het spook van de echtelijke plicht
Smets wijst erop dat de ‘echtelijke plicht’ in de wet niet meer bestaat, en toch lijken veel koppels er nog mee te worstelen. De angst ‘dat hij het ergens anders gaat zoeken’, schuldgevoelens, het idee ‘dat mannen nu eenmaal sterke behoeften hebben’… het kan allemaal meespelen. “We maken er iets onontkoombaars van, en dan komt de verantwoordelijkheid voor de seks bij de vrouw te liggen,” vertelt ze. “Maar verlangen ontstaat niet onder dwang.” Hoe moet het dan wel? “Praten, de fijne momenten koesteren, en het ‘nee’ vervangen door de vraag ‘waar heb ik zin in?’”
Auteur en seksuoloog Thérèse Hargot wijst op een duidelijk onderscheid: “Drang en verlangen worden vaak met elkaar verward. Drang is soms een verzameling negatieve emoties (stress, woede, verveling) die een snelle uitlaatklep zoeken in seks. Verlangen ontstaat uit de ontmoeting met de ander: ik heb geen zin in seks, ik heb zin in jou.”
De vraag is soms niet ‘heb ik zin?’, maar ‘wat heb ik nodig om zin te krijgen?’
Volgens haar hebben veel mannen niet geleerd hun emoties te beheersen “En dan wordt seks het enige antwoord. Het is niet de taak van de vrouw om haar partner van zijn negatieve emoties af te helpen.” Mannen voelen het als een vrouw zich moet forceren. En als ze daar geen rekening mee houden, dan is dat misschien omdat de cultuur hen dat zo geleerd heeft.
Als de mentale last te zwaar wordt
Elaut en Smets zijn het eens: als een ongelijke taakverdeling de vrouw maakt tot de moeder die alles moet opknappen, dan verdwijnt de erotiek. De oplossing is simpel: tijd maken voor intimiteit (in de ochtend, tijdens de siësta, in het weekend), de huishoudelijke taken verdelen en samen seks plannen in plaats van te willen vrijen op het slechtste moment. Waar ligt de grens? Al wordt er tegenwoordig veel meer gesproken over toestemming en consent, heel duidelijk is het nog allemaal niet. “Er zijn vrouwen die denken dat je maar beter niet aan seks kunt beginnen als je niet meteen zin hebt,” zegt Thérèse Hargot. Daarmee ontzeggen ze zichzelf de kans om te experimenteren. Toestemming en verlangen verlopen trouwens niet in hetzelfde tempo: over consent valt niet te onderhandelen, maar verlangen kan je wakker maken en cultiveren.
Klaartje Busselot
De vraag is dus niet ‘heb ik zin?’ maar ‘wat heb ik nodig om zin te krijgen?’ Zacht licht misschien, traagheid, een bad, een spelletje, muziek, veiligheid, minder taboes … Op die manier krijgen vrouwen weer het recht hun eigen lichaam terug te winnen, zonder druk, zonder plicht, zonder ‘het moet dan maar’
En nu?
Dat zoveel vrouwen zich nog altijd forceren, komt doordat ze geleerd hebben dat het belangrijker is de relatie goed te houden dan hun eigen plezier te zoeken. Ondanks het feit dat ze geen zin hebben. Dat ze het te druk hebben met dagelijkse besognes. Dat de mannelijke drang een must is geworden. Het goede nieuws is dat het nooit te laat is om het scenario te herschrijven. Als we ‘seks’ niet langer automatisch aan de ejaculatie verbinden, hoeven veel vrouwen niet meer te kiezen tussen ‘zich een beetje forceren’ of ‘de boetiek sluiten’. En dan kunnen ze gewoon zin hebben.
